Psychoterapeuci w Lublinie

Psychoterapia, Socjoterapia, Lublin

ZABURZENIA OSOBOWOŚCI: histrioniczna,anankastyczna,unikająca, zależna, paranoiczna, schizoidalna, antysocjalna, z pogranicza, narcystyczna

Zaburzenia osobowości są jedną z postaci zaburzeń psychicznych i obejmująróżnorodne formy psychopatologiczne. Ze względu na pewne koncepcje teoretyczne dotyczące samego pojęcia osobowości i próby jego operacjonalizacji obecnie wyróżnia się przynajmniej dwie znaczące kategorie tych zaburzeń:
    * zaburzenia cech osobowości, gdzie cecha rozumiana jest jako skrótowy opis określonych zachowań;
    * zaburzenia struktury osobowości, gdzie struktura to określona konfiguracja cech.
Zaburzenia cech osobowości w ujęciu psychodynamicznym dotyczą sposobu rozwiązania okresu latentnego i edypalnego rozwoju osobowości, są płytsze, nie paraliżują procesów przystosowania się w środowisku (np. zaburzenie osobowości histeryczne).
Zaburzenia struktury osobowości w ujęciu psychodynamicznym są związane z wczesnymi zakłóceniami rozwojowymi (okresu separacji – indywiduacji), są głębsze, silniej oddziaływają na proces adaptacji (zaburzenie osobowości paranoiczne, z pogranicza, narcystyczne, antysocjalne).

W przebiegu zaburzeń osobowości występują zwykle następujące objawy: znacząco dysharmonijne postawy lub zachowania, wyrażające się w takich obszarach życia psychicznego jak: afektywność, kontrola zachowań impulsywnych, style myślenia lub przeżywania, relacje z innymi osobami; wzorce zachowań trwają przez dłuższy czas i nie są ograniczone do zaostrzenia innego zaburzenia psychicznego; wzorce zachowań utrudniają funkcjonowanie społeczne lub zawodowe oraz uniemożliwiają głębsze relacje z innymi osobami; zaburzenia osobowości rozpoczynają się w okresie dzieciństwa lub adolescencji i trwają w okresie dorosłości; subiektywne uczucie dyskomfortu w przebiegu zaburzeń osobowości pojawiają się zwykle w późniejszym okresie jej trwania.

Główne postacie zaburzeń osobowości to:
1. Osobowość histrioniczna (cechująca się przesadną teatralnością zachowań i wyrażaniem emocji, płytką i chwiejną uczuciowością, stałym poszukiwaniem uznania, nadmierną koncentracją na atrakcyjności fizycznej, uwodzicielskością).
2. Osobowość obsesyjno – kompulsywna; anankastyczna (cechująca się nadmiernym perfekcjonizmem, przywiązaniem do szczegółów, wątpliwości, ostrożności, sztywnością i uporem, pojawianiem się natarczywych myśli lub impulsów).
3. Osobowość unikająca lub lękowa (charakteryzująca się ograniczonym stylem życia z powodu przeżywania nadmiernego lęku, niechęcią przed wchodzeniem w bliższe związki z ludźmi, poczuciem niższości w stosunku do innych, uczuciem napięcia i niepokoju, nadmierną koncentracją na byciu krytykowanym w sytuacjach społecznych).
4. Osobowość zależna (cechuje się przyzwalaniem innym osobom do przejęcia odpowiedzialności za swoje życie, nadmierną obawą przed opuszczeniem przez osobę bliską, podporządkowaniem własnych potrzeb potrzebom innych osób, od których jest zależna, poczuciem bezradności lub niewygody w sytuacjach osamotnienia).
5. Osobowość paranoiczna (cechująca się nadmierną wrażliwością na niepowodzenie i odrzucenie ze strony innych, tendencją do długotrwałego przeżywania przykrości, postawą ksobną, tendencją do zniekształcania codziennych neutralnych lub przyjaznych doświadczeń jako działań wrogich).
6. Osobowość schizoidalna (charakteryzująca się chłodem emocjonalnym, ograniczoną zdolnością do przeżywania ciepłych i przyjaznych uczuć wobec innych, często preferującą samotność, nie posiadającą bliskich przyjaciół, pochłoniętą światem fantazji oraz niewrażliwością wobec obowiązujących norm).
7. Osobowość antysocjalna (cechująca się nieliczeniem się z uczuciami innych, lekceważeniem norm społecznych, łamaniem ich, niemożnością utrzymania trwałych związków z innymi, niezdolnością do przeżywania poczucia winy, skłonnością do obwiniania innych, bardzo niską tolerancją na frustrację).
8. Osobowość narcystyczna (dominuje poczucie wspaniałości, potrzeba bycia podziwianym, brak empatii, owładnięcie fantazjami nieograniczonych sukcesów, potęgi, błyskotliwości, przekonanie o byciu nadzwyczajnym i konieczności otaczania się niezwykłymi ludźmi o wysokim statusie, instrumentalne traktowanie innych, arogancja).
9. Osobowość chwiejna emocjonalnie – z dwoma podtypami:
- impulsywnym (cechująca się niestabilnością emocjonalną, nadmierną drażliwością, skłonnością do wybuchów złości lub rozpaczy, zachowaniami gwałtownymi, przy braku przewidywania ich konsekwencji) oraz
- borderline (z pogranicza) - charakteryzująca się niezdolnością do kontrolowania zachowań emocjonalnych, skłonnością do działań gwałtownych, niezrównoważeniem emocjonalnym, częstymi wybuchami gwałtownych zachowań w odpowiedzi na krytykę ze strony innych, wchodzeniem w intensywne, ale nietrwałe związki z ludźmi, częstym występowaniem uczucia pustki, zaburzeniem obrazu własnego "ja" i poczucia tożsamości, pozornie dobrym przystosowaniem społecznym.

Leczenie zaburzeń osobowości
Za główną i najbardziej skuteczną metodę leczenia większości zaburzeń osobowości uznaje się psychoterapię długoterminową zorientowaną dynamicznie lub analitycznie. Leczenie wspomnianych zaburzeń jest uznawane za trudne (ze względu na to w PCTS każdy z terapeutów nie podejmuje się leczenia więcej niż 2-3 pacjentów np. bordeline – są oni przekierowani do innych osób z grona psychoterapeutycznego), wymagające od terapeuty dużego doświadczenia, wglądu we własne problemy oraz stałej superwizji. Choć dane epidemiologiczne świadczą o tym, iż liczba cierpiących na zaburzenia osobowości wciąż wzrasta – nie przekłada się to na ilość osób zgłaszających się na terapię – brakuje im często motywacji do jej podjęcia, nie widzą problemów (w przeciwieństwie do pacjentów nerwicowych), a gdy zgłaszają się na nią – często przedwcześnie zrywają relację terapeutyczną.