Psychoterapia, Socjoterapia, Lublin

RODZAJE NERWIC

1. Nerwica neurasteniczna
Główne objawy to osłabienie i drażliwość. Osłabienie idzie zwykle w parze z nadmierną pobudliwością. Osłabienie ma zazwyczaj charakter stałego uczucia zmęczenia i zwiększonej męczliwości, zarówno w sferze psychicznej, jak i fizycznej. Bóle głowy mogą dotyczyć odczucia obręczy ściskającej głowę (kask neurasteniczny), odczucia ucisku wewnątrz głowy lub uczucia zamętu w głowie. Zmęczenie umysłowe objawia się przede wszystkim niemożnością skupienia uwagi, trudnością zapamiętywania, uczuciem rozproszenia, zniechęcenia.
Rozdrażnienie neurasteniczne polega na zwiększonej pobudliwości na wszelkie bodźce. Chorego dosłownie wszystko drażni i denerwuje. Wszystko, co do niego dociera, staje się bolesne i wskutek tego wywołuje zbyt silna reakcję.

2. Nerwica histeryczna
Histeria jest związana z przeniesieniem lęku na sferę somatyczną. Józef Babiński nazwał ją „wielką symulantką” ze względu na to, iż sama histeria naśladuje objawy występujące w innych chorobach. Mamy bowiem w tej nerwicy do czynienia z intensywnością, ekspansją objawów oraz teatralnością w ich ujawnianiu.
Wyróżnia się takie postacie nerwicy jak:
a) konwersja – zamiana problemów emocjonalnych na somatyczne, np. porażenia i skurcze. Objawy konwersyjne możemy z kolei podzielić na 3 grupy zaburzeń: ruchu, czucia oraz wyższych form zachowania się, przeżywania siebie i otaczającej rzeczywistości. Można wyróżnić zakłócenia mowy: jąkanie, zacinanie się, tiki, mutyzm (całkowite zahamowanie funkcji mowy). U ludzi z cechami osobowości histerycznej spotyka się też tendencję do nadmiernej gadatliwości. Potok słów staje się czynnikiem rozładowującym nadmierne napięcie.
b) dysocjacja – załamanie się normalnych zintegrowanych funkcji świadomości, postrzegania siebie oraz zachowania sensorycznego i motorycznego (zdezorientowanie w miejscu i czasie). Towarzyszy temu wybiórczy odbiór rzeczywistości lub zniekształcona wersja wydarzeń.
Mamy do czynienia z pewną niedojrzałością osobowości (zob. histrioniczne zaburzenie osobowości) z powodu braku harmonijnej i stałej hierarchii wartości oraz braku trwale ukształtowanego obrazu „ja”. Osoba układa relacje ze światem na podstawie tego, jak widzą ją inni. Dlatego zabiega o wsparcie, aprobatę, uznanie oraz bycie w centrum zainteresowania.

3. Nerwica hipochondryczna
Cechuje ją głębokie przekonanie o złym stanie zdrowia i skupieniu na swoim ciele całego swojego działania i myślenia. W dolegliwościach hipochondrycznych przeważnie dominuje uczucie bólu, zlokalizowanego w różnych częściach ciała, nie spowodowanego jednak żadną chorobą somatyczną. Hipochondryk czuje się chory, a lekarz tej choroby w nim nie znajduje.

4. Nerwica natręctw
Nerwica natręctw nazywana jest także zaburzeniem obsesyjno-kompulsywnym, psychastenią, nerwicą anankastyczna - od gr. ananke - konieczność, przeznaczenie). Charakteryzuje się obecnością nawracających uporczywych myśli natrętnych (obsesji) lub czynności przymusowych (kompulsji). Cechą objawów nerwicy natręctw jest przymus (im bardziej chory walczy z objawami, tym silniej one występują, a wysiłek woli wobec nich jest bezskuteczny).
Najczęściej spotyka się przymusowe mycie rąk, rytuały przy ubieraniu i rozbieraniu. Potrzeba wykonania czynności natrętnej wyrasta na podłożu natrętnych wątpliwości lub wiary w magiczną skuteczność czynności przymusowej.
Wątpliwości, czy jakaś czynność została wykonana należycie, kończą się jej powtórzeniem. Celem samej czynności przymusowej może być odczynienie zła. Chory musi w określony sposób wstać z łóżka, w określonym porządku ubierać się, idąc do pracy, musi iść określoną drogą itp. Inaczej bowiem wszystko staje się złe i nieważne. Chory odczuwa silny niepokój, jeśli rytuał określonej czynności przekroczy w najdrobniejszym szczególe. Niepokój zmusza go do powtórzenia.
Objawy anankastyczne w śladowym nasileniu występują w codziennym życiu ludzi zdrowych, a także dopatrzyć się ich można w niektórych formach życia społecznego. Niektóre rytuały, takie jak np. odpukanie w niemalowane, nie są uważane za patologię. Różnica między tymi formami irracjonalnych natręctw a objawami nerwicowymi polega na intensywności i tym, jaki zakres życia obejmują i jak długo trwają. Obsesje lub kompulsje będące oznaką nerwicy są natarczywe, niepokojące, zakłócają normalne funkcjonowanie uniemożliwiając koncentrację na czymkolwiek innym ani nie dają się w żaden sposób opanować czy skierować w inną stronę.